3.1 Inleiding
In dit hoofdstuk bespreken we de cruciale rol van vraagbundeling bij het realiseren van breedbandaansluitingen in het onderwijs. Dit hoofdstuk is primair gericht op schoolbesturen, -directies en ICT-coördinatoren. Steeds meer samenwerkingsverbanden in het onderwijs, gemeentelijke of andere publieke instellingen nemen samen het initiatief voor aansluiting op een glasvezelnetwerk. Via vraagbundeling kunnen onderwijsinstellingen in een toenemend aantal gemeenten managed ethernet services (MES) tegen redelijke condities afnemen bij telecomoperators.
De kracht van gezamenlijke inkoop werkt op dit punt nadrukkelijk prijsverlagend en dwingt deelnemers om zich goed te organiseren. Gezamenlijk kunnen de scholen een door de operator gemanagede ethernetdienst afnemen. De scholen hoeven zich niet langer te beperken tot een onbelichte glasvezelaansluiting (managed dark fiber) die vervolgens met additioneel te verwerven apparatuur geactiveerd moet worden – zoals tot voor kort in de meeste glasvezelprojecten gangbaar was. In ondermeer Deventer is op dit punt een doorbraak gerealiseerd. Zowel KPN als Essent bieden daar in concurrentie betaalbare managed ethernet services aan, afgedwongen door vraagbundeling (zie ook 2.4). In Amersfoort, Zwolle, Zoetermeer en Den Bosch zien we navolging van het Deventer model ontstaan.
3.2 Vraagbundeling als olievlek
Wanneer enkele grote scholen met meerdere locaties bereid zijn mee te doen aan een vraagbundelingsinitiatief, blijken in de praktijk andere – veelal kleinere scholen – relatief snel bereid om eveneens aan te sluiten (ervaring met PO in Den Haag en Deventer). Vraagbundeling werkt hierdoor als een olievlek. Het wordt ook voor navolgende scholen steeds interessanter om mee te doen vanwege schaal- en netwerkeffecten. Daarnaast heeft schaalvergroting door vraagbundeling een positief effect op softwareontwikkelaars, educatieve uitgevers en gespecialiseerde IT-dienstverleners.
3.3 Interne behoeftescan
Voordat scholen zich gaan bezighouden met vraagbundeling om een glasvezelaansluiting te verkrijgen, is het verstandig allereerst een realistisch beeld te krijgen van de eigen ICT-behoefte, de aanwezige ICT-faciliteiten, de beschikbare financiële middelen en de beschikbare capaciteit en kunde in termen van FTE’s en kennisniveau. Vervolgens dient men af te wegen in welke mate de organisatie zelf actief betrokken wil zijn bij een vraagbundelingsproject. We gaan er in dit Cookbook vanuit dat een school bij voorkeur geen eigen glasvezelnetwerk in eigendom en beheer wil hebben wanneer er volstaan kan worden met het inhuren van de benodigde capaciteit en bijbehorende diensten bij een marktpartij.
3.4 Keuzeproces voorafgaand aan vraagbundeling
Alvorens onderwijsinstellingen overwegen via vraagbundeling een glasvezelaansluiting te realiseren, is het verstandig een aantal verkennende stappen te ondernemen. Hierna volgt een stapsgewijs overzicht van een aantal essentiële keuzes die scholen zouden moeten maken in het streven naar een glasvezelaansluiting.
Aandachtspunten bij de stappen uit het schema zijn:
3.5 Verkenning huidige markt en lopende vraagbundelings-/glasprojecten
Websites als www.deventerbreed.nl en www.breednet.nl geven voorbeelden van glasvezelprojecten waar telecomaanbieders in gezamenlijke projecten met ondermeer de gemeente managed ethernet services leveren aan afnemers. Scholen met een breedbandwens kunnen zich in eerste instantie laten informeren over het lokale aanbod via de gemeente of via de telecomaanbieders die lokaal actief zijn.
Om meer inzicht te krijgen in de verschillende breedbandinitiatieven in ons land kunnen de volgende websites geraadpleegd worden:
1. www.stedenlink.nl
De steden die via Stedenlink zijn te raadplegen zijn Almere, Amsterdam, Arnhem, Den Haag, Deventer, Eindhoven, Enschede, Leeuwarden, Tilburg en Zoetermeer.
2. www.ictopschool.net (samenwerking)
ICT op School heeft op de zogenaamde “Regiokaart” een overzicht van samenwerkende scholen inzichtelijk gemaakt.
3. www.nederlandbreedbandland.nl
NBL biedt op haar website een ruim overzicht van breedbandprojecten en –initiatieven. Een specifieke rubriek is gewijd aan onderwijsprojecten.
3.6 Rol gemeenten
Gemeenten kunnen een belangrijke initiërende rol hebben bij vraagbundeling. Zij hebben een goed overzicht van de lokaal aanwezige publieke en private instellingen die potentieel zouden kunnen deelnemen. Een aantal gemeenten voert inmiddels een eigen breedbandbeleid en kan over middelen beschikken om vraagbundeling te ondersteunen. Voor onderwijsdoeleinden zijn soms specifieke ‘potjes’ aanspreekbaar. Gemeenten beschikken over organiserend vermogen en zijn een geloofwaardige partij met een onafhankelijke positie om andere partijen te overtuigen om mee te doen aan een vraagbundelingsproject. Veelal is de wethouder van Onderwijs aanspreekbaar op onderwijsgerichte breedbandvraagstukken. Het is overigens niet uitgesloten dat er ook commerciële ondernemingen aan een vraagbundelingsproject willen deelnemen. Deze commerciële ondernemingen kunnen immers belang hebben bij het verbreden van dienstenaanbod.
In dit hoofdstuk bespreken we de cruciale rol van vraagbundeling bij het realiseren van breedbandaansluitingen in het onderwijs. Dit hoofdstuk is primair gericht op schoolbesturen, -directies en ICT-coördinatoren. Steeds meer samenwerkingsverbanden in het onderwijs, gemeentelijke of andere publieke instellingen nemen samen het initiatief voor aansluiting op een glasvezelnetwerk. Via vraagbundeling kunnen onderwijsinstellingen in een toenemend aantal gemeenten managed ethernet services (MES) tegen redelijke condities afnemen bij telecomoperators.
De kracht van gezamenlijke inkoop werkt op dit punt nadrukkelijk prijsverlagend en dwingt deelnemers om zich goed te organiseren. Gezamenlijk kunnen de scholen een door de operator gemanagede ethernetdienst afnemen. De scholen hoeven zich niet langer te beperken tot een onbelichte glasvezelaansluiting (managed dark fiber) die vervolgens met additioneel te verwerven apparatuur geactiveerd moet worden – zoals tot voor kort in de meeste glasvezelprojecten gangbaar was. In ondermeer Deventer is op dit punt een doorbraak gerealiseerd. Zowel KPN als Essent bieden daar in concurrentie betaalbare managed ethernet services aan, afgedwongen door vraagbundeling (zie ook 2.4). In Amersfoort, Zwolle, Zoetermeer en Den Bosch zien we navolging van het Deventer model ontstaan.
3.2 Vraagbundeling als olievlek
Wanneer enkele grote scholen met meerdere locaties bereid zijn mee te doen aan een vraagbundelingsinitiatief, blijken in de praktijk andere – veelal kleinere scholen – relatief snel bereid om eveneens aan te sluiten (ervaring met PO in Den Haag en Deventer). Vraagbundeling werkt hierdoor als een olievlek. Het wordt ook voor navolgende scholen steeds interessanter om mee te doen vanwege schaal- en netwerkeffecten. Daarnaast heeft schaalvergroting door vraagbundeling een positief effect op softwareontwikkelaars, educatieve uitgevers en gespecialiseerde IT-dienstverleners.
3.3 Interne behoeftescan
Voordat scholen zich gaan bezighouden met vraagbundeling om een glasvezelaansluiting te verkrijgen, is het verstandig allereerst een realistisch beeld te krijgen van de eigen ICT-behoefte, de aanwezige ICT-faciliteiten, de beschikbare financiële middelen en de beschikbare capaciteit en kunde in termen van FTE’s en kennisniveau. Vervolgens dient men af te wegen in welke mate de organisatie zelf actief betrokken wil zijn bij een vraagbundelingsproject. We gaan er in dit Cookbook vanuit dat een school bij voorkeur geen eigen glasvezelnetwerk in eigendom en beheer wil hebben wanneer er volstaan kan worden met het inhuren van de benodigde capaciteit en bijbehorende diensten bij een marktpartij.
3.4 Keuzeproces voorafgaand aan vraagbundeling
Alvorens onderwijsinstellingen overwegen via vraagbundeling een glasvezelaansluiting te realiseren, is het verstandig een aantal verkennende stappen te ondernemen. Hierna volgt een stapsgewijs overzicht van een aantal essentiële keuzes die scholen zouden moeten maken in het streven naar een glasvezelaansluiting.
Aandachtspunten bij de stappen uit het schema zijn:
- Beschikbaarheid van managed ethernet services in de gemeente of regio van de school en daarbij behorende condities
- Aanwezigheid van lopende vraagbundelingsintiatieven of glasvezelprojecten
- Mogelijke rol van gemeente of andere grote publieke instellingen vraagbundeling
- Verkenning van actieve eigen rol in nieuw vraagbundelingstraject.
3.5 Verkenning huidige markt en lopende vraagbundelings-/glasprojecten
Websites als www.deventerbreed.nl en www.breednet.nl geven voorbeelden van glasvezelprojecten waar telecomaanbieders in gezamenlijke projecten met ondermeer de gemeente managed ethernet services leveren aan afnemers. Scholen met een breedbandwens kunnen zich in eerste instantie laten informeren over het lokale aanbod via de gemeente of via de telecomaanbieders die lokaal actief zijn.
Om meer inzicht te krijgen in de verschillende breedbandinitiatieven in ons land kunnen de volgende websites geraadpleegd worden:
1. www.stedenlink.nl
De steden die via Stedenlink zijn te raadplegen zijn Almere, Amsterdam, Arnhem, Den Haag, Deventer, Eindhoven, Enschede, Leeuwarden, Tilburg en Zoetermeer.
2. www.ictopschool.net (samenwerking)
ICT op School heeft op de zogenaamde “Regiokaart” een overzicht van samenwerkende scholen inzichtelijk gemaakt.
3. www.nederlandbreedbandland.nl
NBL biedt op haar website een ruim overzicht van breedbandprojecten en –initiatieven. Een specifieke rubriek is gewijd aan onderwijsprojecten.
3.6 Rol gemeenten
Gemeenten kunnen een belangrijke initiërende rol hebben bij vraagbundeling. Zij hebben een goed overzicht van de lokaal aanwezige publieke en private instellingen die potentieel zouden kunnen deelnemen. Een aantal gemeenten voert inmiddels een eigen breedbandbeleid en kan over middelen beschikken om vraagbundeling te ondersteunen. Voor onderwijsdoeleinden zijn soms specifieke ‘potjes’ aanspreekbaar. Gemeenten beschikken over organiserend vermogen en zijn een geloofwaardige partij met een onafhankelijke positie om andere partijen te overtuigen om mee te doen aan een vraagbundelingsproject. Veelal is de wethouder van Onderwijs aanspreekbaar op onderwijsgerichte breedbandvraagstukken. Het is overigens niet uitgesloten dat er ook commerciële ondernemingen aan een vraagbundelingsproject willen deelnemen. Deze commerciële ondernemingen kunnen immers belang hebben bij het verbreden van dienstenaanbod.